اهميت و جايگاه خدمت به مردم
منو

سه شنبه, 21 آذر 1396 - Tue 12 12 2017

A+ A A-

اهميت و جايگاه خدمت به مردم

  • نوشته شده توسط مدير سايت
  • دسته: خدمت رساني
  • بازدید: 1399

اهميت و جايگاه خدمت به مردم

دين اسلام به عنوان آخرين دين الهي، ديني اجتماعي است و به همه ابعاد و زواياي زندگي بشري نظارت و توجه داشته است و رابطه انسان را فقط در ارتباط او با خدا و انجام يك سلسله عبادات دستوري مانند نماز و روزه خلاصه نمي كند بلكه انسان را دريك سطح وسيع تر و مقياس بزرگ اجتماعي مي‌نگرد كه در هر بعدي از ابعادش بايد نكات و مسائلي را مد نظر داشته باشد. يكي از مسائلي كه مورد توجه و توصيه فراوان اسلام قراردارد مسئله خدمت به مردم مي‌باشد برخي از اين رهنمودها:

الف) خدمت به مردم مطابق روايات و احاديث ماثور، از زيباترين و با فضيلت ترين كارها نزد خداوند محسوب مي‌گردد.
امام حسن مجتبي(ع) در روايتي مي‌فرمايند خصلتان ليس فوقهما شي الايمان بالله و نفع الاخوان يعني دو ويژگي و خصوصيت است كه بالاتر از آن چيزي نيست يكي ايمان به خداوند است و ديگري نفع رساندن به برادران ايماني. و پيامبر گرامي اسلام فرمودند الخلق كلهم عيال الله فاحبهم الي الله تعالي انفعهم لعياله يعني مردم همگي(درحكم) عيال و خانواده خداوند، پس بهترين مردم نزد خداوند كسي است كه بيشترين نفع را به مردم برساند و نيز فرمود: خير الناس انفعهم للناس يعني بهترين مردم كسي است كه بيشترين خير و نفع را براي مردم داشته باشد. و نيز آن حضرت در روايتي سخت هشدار دهنده شرط مسلماني را اهتمام به امور مسلمانان عنوان مي‌فرمايد: من اصبح و لم يهتم بامور المسلمين فليس بمسلم يعني هر كه شبانه روزي را سپري كند در حالي كه به مردم خدمتي نكرده باشد پس مسلمان نيست.

ب) خدمت به مردم اگر از دو شرط خلوص و صداقت برخودار باشد از جمله عبادات تلقي شده و ثوابي معادل عبادات مستحبي و بلكه بالاتر دارد: ابان بن تغلب مي‌گويد شنيدم از مولايم امام صادق(ع) كه مي‌فرمود: كسي كه هفت دور خانه خدا را طواف كند خداوند برايش شش هزار حسنه مي‌نويسد و همين قدر گناه از او را محو مي‌كند ولي بر آوردن حاجت مومني برتر است از طوافا و طوافا و ... تا 10 مرتبه آن حضرت شمردند يعني رسيدگي به كار مردم و خدمت به آن ها از 10 بار طواف هفتگانه دور بيت الله الحرام ثوابش بيشتر است در روايت ديگري از نبي گرامي اسلام مي‌خوانيم كه فرمودند مشي المسلم مع اخ المسلم في حاجته احب الي الله من اعتكاف شهرين في المسجد الحرام يعني همراهي كردن با برادر مسلمان در برآوردن حاجت و نيازش، از اعتكاف دو ماه درمسجد الحرام بهتر است. البته توجه داريد كه منظور حاجت شرعي و صحيح است نه بر آوردن خواسته اي حرام وخلاف عرف و خلاف دين. هم چنين از آن حضرت روايت شده است: من اماط عن طريق المسلمين ما يوذيهم كتب الله له اجر قرائت اربعمائه آيه كل حرف منها بعشر حسنات  يعني هركس مانعي از سر راه مردم برطرف كند مانعي كه موجب اذيت و آزار آن ها است. خداوند ثوابي معادل ثواب قرائت 400 آيه قرآن به او اعطا مي‌كند. در فضيلت و ثواب خدمت به مردم در روايتي از امام حسين(ع) مي‌خوانيم: من سعي في حاجه اخيه المومن فكانما عبدالله تعالي تسعه آلاف سنه صائما نهاره و قائما ليله هر كس در راه بر آوردن نياز و حاجت برادر مومنش تلاش كند گويا خداوند را 9000 سال عبادت كرده است. عبادتي كه روزهايش به روزه داري و شب هايش به نماز و طاعت سپري شده باشد. استاد مطهري نقل كرده‌اند كه: در محضر امام صادق(ع) عده‌اي از ياران و اصحاب نشسته بودند پيرمردي از جمع آنان كمكي خواست يكي از صحابي بنام صفوان فورا برخاست و به كمك او شتافت و دقايقي بعد برگشت امام پرسيدند چه شد. صفوان پاسخ داد انجام شد امام به او فرمودند اين كار به ظاهر كوچكي كه انجام دادي و وقت زيادي هم نگرفت از هفت دور طواف خانه خدا ثوابش بيشتر است. سپس آن حضرت روايتي را از امام حسن مجتبي(ع) نقل مي‌فرمايند كه ثواب بر آوردن حاجت مومني نزد خداوند از ثواب اعتكاف يك ماه درمسجد الحرام بيشتر است.
خدمت به مردم از با ارزش‌ترين كارها نزد خداوند است و متضمن ثواب اخروي و پاداش فراواني مي‌باشد و با ثواب عبادات مستحب، پهلو ميزند و برابري مي‌كند البته ما نبايد تصور كنيم كه عبادت خداوند فقط در خدمت به خلق او خلاصه ميشود فلذا اين شعر سعدي عليه الرحمه كه گفته: عبادت بجز خدمت خلق نيست خالي از اشكال نيست چرا كه يكي از مظاهر و جلوه‌هاي عبادت خداوند: خدمت به بندگان اوست نه اين كه عبادت را منحصر كنيم به خدمت رساني به مردم و بس. با اين كه ميدانيم عبادت خداوند داراي مظاهر و جلوه‌هاي بسياري است كه يكي از زير مجموعه‌هاي آن خدمت رساني به مردم است.

 ج) خدمت رساني صادقانه و خالصانه به مردم ميتواند موجب غفران و بخشش پاره اي از گناهان و جبران كننده كاستي‌هاي انسان گردد و موجب وصول و راهنمايي انسان به بهشت الهي گردد. در روايتي از امام علي(ع) مي‌خوانيم: من كفارات الذنوب العظام اغاثه الملهوف و التنفيس عن المكروب يعني از جمله وسايل بخشش گناهان بزرگ رسيدگي و ياري انسان هاي بيچاره و رفع سختي از افراد بلاديده و اندوهگين است  قرآن كريم نيز در اين زمينه مي فرمايد: ان ا لحسنات يذهبن السيئات يعني كارهاي نيك و خير موجب برطرف كردن و پاك كردن گناهان انسان ميگردد امام صادق(ع) در روايتي فرمود: خداوند به داود نبي وحي كرد كه بنده اي را با يك حسنه به بهشت وارد خواهم كرد داود نبي پرسيد آن كدام حسنه است؟ خداوند فرمود آن خوشحال كردن دل مومن است ولو با يك دانه خرما باشد.

د) خدمت رساني صادقانه و خالصانه شيوه و روش همه امامان معصوم(ع) بوده ست: بردن غذا و آذوقه جهت ايتام و فقرا و مستمندان بصورت شبانه و ناشناس توسط امام علي(ع) را همه به خوبي مي دانيم. در گزارشات تاريخي مي خوانيم: وقتي امام سجاد(ع) از دنيا رحلت فرمود يك صد خانواده فقير و مستمند بودند كه به غذاي شب محتاج ماندند و نمي دانستند آن فردي كه غذا برايشان مي آورد علي بن الحسين(ع) بوده كه از دنيا رفته است. هم چنين ياران امام صادق(ع) بارها مشاهده كردند كه آن امام معصوم عليرغم سن بالايي كه داشتند شخصا و در نيمه‌هاي دل شب براي فقراي مدينه آذوقه ميبردند. و اين شيوه همه امامان معصوم بوده است كه به مردم و به ويژه به فقرا و مستمندان ياري و كمك كنند. هم از اين روست كه حضرت امام خميني(ره) بنيان گذار جمهوري اسلامي در مراسم تحليف شهيد رجايي در مرداد ماه سال 60 فرمودند، شرافت همه ما به اين است كه به خلق خدا خدمت كنيم.

ه) نكته مهم اين كه: تمام فضايل و اجر و پاداشي كه براي خدمت رساني به مردم در نظر گرفته شده مشروط به اين است كه خدمت به ديگران از نيت خالصانه و صادقانه و فقط در جهت تقرب به خدا و احياي ارزش هاي ديني صورت پذيرد نه اين كه به خاطر رسيدن به پول و ثروت و يا محبوب شدن پيش مردم و يا كسب شهرت و پيدا كردن نام نيك و يا رسيدن به مقام و منصب و ساير موارد اين چنيني صورت پذيرد كه در اين صورت انسان را از پاداش الهي و اخروي محروم مي‌سازد. از مجموع آن چه بيان شد نتيجه مي‌گيريم كه خدمت به ديگران جايگاهي بس والاو ارزشمند در نظام فكري اسلام دارد و اين خدمت رساني البته گستره و شمول فراواني دارد به طوري كه از حوزه خانواده و همسايگان شروع ميشود و تمامي عرصه‌هاي حيات اجتماعي و حتي بين المللي را شامل مي‌گردد و انحصار به يك كار مشخص و معيني هم ندارد بلكه هر كار خير و صحيح و مشروعي كه مورد نياز فرد يا جامعه باشد را شامل مي شود، از غذا دادن و سيراب كردن و پوشاندن كه نمونه‌هاي ساده و اوليه خدمت رساني است تا تعليم و تربيت و محبت كردن و عيب پوشي و احترام گذاشتن به ديگران.
از نمونه‌هاي مصداقي خدمت به ديگران اين كه: قرآن كريم 23 بار از اطعام يتيمان ياد كرده است و در روايت پيامبر اكرم(ص) مي خوانيم: من افضل الاعمال عندالله ابراد الكباد الحاره و اشباع الكباد الجائعه يعني از بهترين كارها نزد خداوند سيراب كردن جگرهاي تشنه و سير كردن شكم هاي گرسنه است و در روايت ديگري مي خوانيم جبراييل امين(ع) به پيامبر اكرم(ص) فرمود: اي محمد(ص) اگر قرار بود ما روي زمين خدا را عبادت كنيم به اين سه كار او را عبادت مي كرديم:

1- آب دادن به مسلمانان
 2- كمك به مردان عيالوار
 3- پوشاندن گناهان و عيوب ديگران و در حديث قدسي مي خوانيم كه وقتي خداوند از موسي كليم الله(ع) پرسيد هل عملت لي عملاخالصا يعني چه كار خالصانه اي براي من انجام داده‌اي موسي(ع) پاسخ داد نماز خواندم و روزه گرفتم و تسبيح و تهليل تو را گفتم و خدا پاسخ داد اين ها كه براي خودت بود(فايده‌اش براي خودت است) بگو به خاطر من آيا عرياني را پوشاندي يا گرسنه‌اي را سير كردي يا مظلومي را ياري رساندي يا عالمي را اكرام نمودي؟ (14) كه البته مي دانيم اين ها همه از باب نمونه و جزو مصاديق اوليه و ساده خدمت رساني محسوب ميگردد.

منبع: پژوهشکده ي امام محمد باقر(ع)